Alleen voor jouw oren

Wat doe je als je de muziek eens lekker luid wil zetten, maar er allerlei redenen zijn waarom dat niet kan? Je vrouw of man heeft migraine, de baby slaapt, bedenk maar wat. Daarom schiep Go… – euh – de mens de hoofdtelefoon. Daar bestaan er heel veel van. We willen natuurlijk perfecte klank zonder ons te voelen alsof we een paar betonblokken tegen onze oren hebben hangen. En het moet draadloos zijn, want we willen overal in huis en zelfs daarbuiten naar onze muziek kunnen luisteren. We verzamelden vier draadloze hoofdtelefoons van AKG, Philips, Sennheiser en Sony en vroegen de tester van dienst zijn oren te poetsen alvorens te beginnen met de test.

Er bestaan hoofdtelefoons voor ieders beurs, met of zonder draad en in vele maten en gewichten. De meest bekende zijn natuurlijk de piepkleine hoofdtelefoons die standaard bij draagbare cd-spelers
en andere audioapparatuur geleverd worden. Daarnaast heb je hoofdtelefoons voor occasioneel gebruik en – last but not least – de hoofdtelefoon voor de veeleisende hifi-enthousiast. Net als
luidsprekers worden ook hoofdtelefoons voor bepaalde doelgroepen gebouwd. Het spreekt dus vanzelf dat er andere eisen gesteld worden aan een hoofdtelefoon die voor klassieke muziek moet dienen dan aan
eentje die gebruikt zal worden door een headbanger.

Geluidskwaliteit
Het allerbelangrijkste van een hoofdtelefoon is de geluidskwaliteit, dat spreekt vanzelf. Kies stalen van het soort muziek waar je naar luistert (of stel zelf een cd samen met uittreksels van je
favoriete muziek) en speel die af, dat is de beste manier om te beoordelen of een hoofdtelefoon je zal bevallen of niet. Voor de test maakten wij gebruik van symfonische muziek en muziek voor een
solo-instrument, van opera, koormuziek en missen maar ook van platcommerciële hitparademuziek en heavy metal.
Hoofdtelefoons geven per definitie een perfect stereogeluid, omdat elk van je oren immers in een aparte geluidsschelp zit. Er is dus een ideale stereoscheiding. Dat geeft wel een klein probleem voor
de ruimtelijke indruk, omdat het ‘midden’ van je geluid niet recht vóór je zit maar wel ergens net in het midden boven je schedel. En van surroundgeluid is ook niet echt sprake, al bestaan er wel
fabrikanten die daar wat aan hebben proberen te doen. Gewoonlijk deden ze dat met behulp van vreemd gevormde oorschelpen met daarin in allerlei uiteenlopende hoeken geplaatste luidsprekertjes. Dat
doet wel het gewicht toenemen. Daarmee zijn we meteen aanbeland bij het…

Draagcomfort
Een hoofdtelefoon moet comfortabel zitten, zeker als je die langere tijd zult dragen. Dat betekent dat het gewicht niet te hoog mag zijn. De fabrikanten hebben daar de laatste tijd vorderingen in
geboekt dankzij nieuwe materialen voor de luidsprekermagneten zoals neodymium, die veel lichter zijn en dus ook de hoofdtelefoon veel lichter maken. Andere aspecten van comfort hebben te maken met
allerlei praktische overwegingen zoals afneembare en reinigbare oorschelpen, liefst ook een afkoppelbare kabel (al is dat niet van toepassing voor een draadloze hoofdtelefoon) en een hoofdband die
zich automatisch aan de vorm van je hoofd aanpast zodat je dat niet zelf moet zitten afstellen. Als je dat maar één keer moet doen is dat geen probleem, maar als er meerdere leden van je gezin van die
hoofdtelefoon gebruik maken wordt het wel een hele sleur als iedereen dat voortdurend moet afstellen.

Draadloos
Een draadloze hoofdtelefoon moet uiteraard aan dezelfde vereisten voldoen als eentje met kabel, alleen heb je niet de constante vervelende herinnering (of, als je pech hebt, de constante trekkracht)
van een kabel. Omdat een draadloze hoofdtelefoon wat meer onderdelen aan boord heeft – zoals een ontvanger voor het draadloze signaal en een batterij – kun je wel verwachten dat hij wat meer zal wegen
dan eentje met kabel, maar dat neemt niet weg dat we toch willen dat hij lekker en comfortabel zit. Dus meer gewicht mag niet. De batterij moet natuurlijk wat uithoudingsvermogen hebben en als die
leeg raakt, zou het wel leuk zijn als we dan toch een kabel kunnen gebruiken om verder te kunnen luisteren. Dat was overigens bij geen enkel merk in deze test het geval. Alle merken geven verder op
dat de hoofdtelefoons op een maximale afstand van 100 meter gebruikt kunnen worden en dat hebben we natuurlijk ook even onderzocht. Ons toilet ligt op ongeveer 20 meter van de plaats waar de
muziekinstallatie staat en er liggen maar liefst vier kamers tussen. We zijn ook even naar buiten gelopen, de tuin in. Helemaal achteraan zullen we op ongeveer 45 meter van de plaats van de
muziekinstallatie verwijderd zijn. We verwachten natuurlijk geen indicaties van die afstand in het weergegeven geluid te horen.

Hoe hebben we getest?
Elke hoofdtelefoon werd aangesloten op een Sony STR-DB940 DTS-receiver en een Yamaha CDX-750E cd-speler. De toonregeling stelden we vlak in en daarna gaven we de gekozen muziek weer, waarbij we
nauwkeurig luisterden naar de geluidskwaliteit en notities namen van fouten of foutjes die we opmerkten, wat we goed of juist minder vonden en hoe de hoofdtelefoon aanvoelt tijdens het gebruik. Eerst
gaven we punten aan de diverse eigenschappen van de telefoon zoals opgegeven in de specificaties van de fabrikant. Dingen zoals frequentiebereik, gevoeligheid, invoervermogen en allerlei
comfortaspecten zoals automatische hoofdbandbijstelling, lengte en afneembaarheid van het snoer, of de oorschelpen afneembaar en wasbaar zijn, of de hoofdtelefoon een eigen volumeregeling heeft en of
alle mogelijke stekkers meegeleverd zijn. Voor de eigenlijke luistertest gaven we een maximum van tien punten op comfort, bas-, middentoon- en hogetoonweergave en de aan- of afwezigheid van
weergavestoringen, -vervormingen en -fouten. Verder nog eens tien punten op de weergave van elke muziekcategorie. Die hebben we hieronder opgesomd samen met de cd’s die we voor de test kozen:

1. Orchestrale muziek

F.A. Guilmant, Symphony No.1 for Organ and Orchestra, op. 42
F. Poulenc, Concerto for Organ, Strings and Timpani
I Fiamminghi: Arvo Pärt, Fratres
G. Mahler, Symphony No.1 “Titan”
N. Rimsky-Korsakov, Scherazade
R. Strauss, Also sprach Zarathustra
I. Stravinsky, Scherzo fantastique

2. Instrumentale muziek

Han-Na Chang, cello: C. Saint-Saëns, Cello Concerto no. 1 in A minor, op. 33
Nigel Kennedy, viool: J. Sibelius, Violin Concerto in D minor, op. 47

3. Solozang

Div. Artiesten: Les triomphes de l’opéra (Decca 433 822-2)

4. Koorzang

G. Verdi, Va Pensiero; Nabucco
P. Benoit, Hoogmis
J. Brahms, Ein Deutsches Requiem
G. Fauré, Requiem
G.P. da Palestrina, Missa Papae Marcelli & Missa Aeterna Christi Munera

5. Popmuziek

Div. artiesten: Armaggedon, the Album
Div. artiesten: Grammy Nominees 2001 en 2002
Mark Knopfler: Sailing to Philadelphia
Mike Oldfield: Tubular Bells
Carlos Santana: Supernatural
Slagerij Van Kampen: Door

6. Heavy Metal

Metallica: S&M
Metallica: Load

Eindscores